محمد بن زكريا الرازي

114

كتاب الجدري والحصبة ( آبله و سرخك ) ( فارسى )

و جورجيس بن بختيشوع « 9 » و بختيشوع بن جورجيس « 10 » و جبرئيل بن بختيشوع « 11 »

--> جنديشاپور خدمت كرده‌اند . گرچه عده‌اى از آنها در خدمت خلفاء عباسى و طبيب آنها بودند ، اما نسبت به مكتب جنديشاپور بسيار باوفا ماندند . اينان بنام آل بختيشوع ( - خاندان بختيشوع ) در تاريخ طب اسلامى شهرت دارند . سردسته آنها بختيشوع اول ( - بختيشوع پدر ) بود . ويرا فرزندى بود بنام جورجيس ( - جورجيس اول ) كه طبيب منصور خليفه عباسى بود . جورجيس فرزندى داشت بنام بختيشوع ( - بختيشوع دوم ) . اين بختيشوع دو فرزند داشت يكى جورجيس ( - جورجيس دوم ) و ديگر جبرائيل ( - جبرائيل اول ) . جبرائيل را سه فرزند بنامهاى عبيد اللّه و ميخائيل و بختيشوع ( - بختيشوع سوم ) و عبيد اللّه را فرزندى بود بنام جبرائيل ( - جبرائيل دوم ) . و او هم فرزندى بنام عبيد اللّه ( - عبيد اللّه دوم ) با كنيه ابو سعيد داشت . بختيشوع سوم را فرزندى بود بنام يحيى ( - يوحنا ) و يحيى نيز فرزندى داشت بنام بختيشوع ( - بختيشوع چهارم ) ، كه همه از نسل بختيشوع اول بودند . ( 9 ) - جورجيس اول يا جرجيس رئيس بيمارستان جنديشاپور بود . چون منصور خليفه عباسى به بيمارى سختى دچار شد و پزشكان بغداد از معالجت وى عاجز ماندند ، همه بالاتفاق جورجيس طبيب رئيس بيمارستان جنديشاپور را براى درمان خليفه معرفى كردند . خليفه دستور به احضار وى داد و مدتى هم در بغداد ( قريب دو سال ) بود . منصور اصرار در ماندن وى در بغداد كرد ولى جورجيس قبول نكرد و يكى از شاگردانش را بنام عيسى بن شهلافا را در بغداد براى مراقبت خليفه گمارد . ويرا كتب چندى است كه از يونانى به عربى ترجمه كرده است . ( 10 ) - بختيشوع ( - بختيشوع دوم ) فرزند جورجيس و او نيز از اطباء جنديشاپور و ايضا طبيب معالج مهدى و هادى و هارون الرشيد خلفاى عباسى بود . مىگويند وقتى كه هارون به بيمارى سختى مبتلى گشت به يحيى برمكى دستور داد - طبيبى حاذق احضار كند . با آنكه طبيب خانوادگى آنها ابو قريش بود ، ولى بختيشوع را از جندى شاپور به بغداد خواستند . بختيشوع در دربار هارون مقامى ارجمند يافت . ويرا مؤلفات چندى در طب مىباشد كه مهمترين آنها عبارتند از : « كناش مختصر » و « كتاب تذكره » كه براى فرزندش جبرائيل برشته تحرير درآورده است . ويرا دو پسر بود بنامهاى جبرائيل ( - جبرائيل اول ) و جورجيس ( - جورجيس دوم ) . ( 11 ) - جبرائيل ( يا جبرائيل اول ) فرزند بختيشوع دوم با پدرش به بغداد آمد و بواسطه درمانى كه فى المجلس براى يكى از كنيزكان هارون كرد و كنيزك بهبود يافت مقامش نزد خليفه بالا گرفت . وى از آن دسته از پزشكان در تمدن اسلامى است كه در تاريخ طب اسلام و ايران بيش